Қазақстанда жатыр мойны обырының негізгі себебі болып табылатын адам папилломавирусына (HPV) қарсы қыздарға екпе егілді . Қазақстан Республикасының Бас мемлекеттік санитарлық дәрігерінің 2024 жылғы 17 қыркүйектегі № 11 қаулысына сәйкес 11 жасқа толған қыздар жоспарлы екпеге жатады . Сондай-ақ 12 жастан 13 жасқа дейінгі қыздарды қоса алғанда, қайталама иммундау жүргізіледі . Олар оны ата-анасының жазбаша келісімімен жаңа оқу жылының басында, 2024 жылдың күзінде еліміздің мектептерінде мүлдем тегін ала алады .
Қауіпті адам папилломавирусы жатыр мойны обырының дамуының негізгі этиологиялық факторы болып табылады . Жатыр мойны обыры 97% жағдайда осы вируспен байланысты . Вирустың созылмалы тасымалдануы белгілі бір жағдайларда жатыр мойны обырының дамуына әкелуі мүмкін .
Бүгінгі таңда жатыр мойны обыры дамушы елдердегі әйелдер арасында жиі кездесетін қатерлі ісіктердің бірі болып табылады . Жатыр мойны қатерлі ісігінің өзі симптомсыз болуы мүмкін немесе жыныс жолдарынан қандай да бір нормадан тыс бөлінулерге, іштің төменгі бөлігіндегі және бел аймағындағы ауырсынуға шағымдар болуы мүмкін .
Сондықтан онкологтар адам папилломавирусына қарсы вакцина алуды ұсынады .
Жаппай вакцинациялаудың негізгі контингенті – 9-13 жас аралығындағы жасөспірім қыздар . Бұл жас қыздарды жыныстық белсенділіктің басталуына дейін жаппай егу мақсатында таңдалды, өйткені жыныстық белсенділіктің 10 жасында басталу жағдайлары бар .
Америка Құрама Штаттарында жүргізілген зерттеулер 10 жастағы жасөспірімдердің 2% жыныстық өмірін 10-11 жаста бастағанын көрсетті .
Ең дұрысы, әйелдер жыныстық белсенділікке кіріспес бұрын вакцинаны алуы керек . ДДҰ вакцинаны 26 жасқа дейін, ал АҚШ 45 жасқа дейін алуды ұсынады . Бұл жыныстық белсенді әйелдер HPV вакцинасынан әлі де пайда көре алатынын білдіреді, бірақ бұл вакцина олар жыныстық белсенді болғанға дейін азырақ пайда әкеледі .
Себебі олар HPV вирусының бір немесе бірнеше түріне ұшыраған болуы мүмкін . Дегенмен, жыныстық белсенді жас әйелдер аз ғана вакциналар арқылы алдын алған HPV барлық түрлерін жұқтырады, сондықтан жас әйелдердің көпшілігі вакцина алу арқылы қорғана алады , дейді сарапшы.
Зерттеулер көрсеткендей, вакцинадан қорғау ұзаққа созылады . Зерттеулер көрсеткендей, вакцина енгізілгеннен кейін 10 жыл бойы вакциналардың иммуногенділігі төмендемеген .
ДДҰ бұл вакцинаны қауіпсіз және тиімді деп бекітті . Вакцина бүкіл әлем бойынша мыңдаған адамдарда зерттелді және бұл зерттеулер нәтижесінде ешқандай елеулі жанама әсерлер табылған жоқ .
Ең жиі кездесетін жанама әсерлер инъекция орнында қызару, безгегі, бас айналу және жүрек айнуы болды .
Жатыр мойны обырының жүйелі скринингі (PAP және HPV тестілері) және кейінгі күтім жатыр мойны обырының көптеген жағдайларының алдын алатыны анық.
Дамыған елдердегі табысты скринингтік бағдарламалар жатыр мойны обырының аурушаңдығы мен өлімін екі еседен астамға азайтты .
Қазақстан Республикасында жатыр мойны обырын ерте анықтау бойынша Ұлттық скринингтік бағдарлама жүргізілуде .
30-70 жас аралығындағы әрбір әйел өз емханасында жатыр мойны обырына скринингтен тегін өте алады .
«Сәтбаев қаласы емханасы» КММ
Дәрігер-эпидемиолог
Әбілқасымова Қ.А.
